HomeIco

Home

 InternalIco

Internal

 InternationalIco

International

 KontaktIco

Kontakt
de|en|pl

Nasz strona wykorzystuje pliki cookies w celu personalizacji oferty wysyłanej do klientów oraz analizy zachowania użytkowników, tak aby dostarczać usługi na najwyższym poziomie. Korzystając ze strony wyrażają Państwo zgodę na przetwarzanie danych. Dalsze informacje można znaleźć w polityce prywatności.
Warto wiedzieć Stałe miejsce prowadzenia działalności – czym jest i czemu po wejściu w życie KSeF jego istnienie powinno być przeanalizowane

Stałe miejsce prowadzenia działalności – czym jest i czemu po wejściu w życie KSeF jego istnienie powinno być przeanalizowane

Print Mail Rate-it

​​​​​Definicja stałego miejsca prowadzenia działalności (SMPD)

Stałe miejsce prowadzenia działalności może być istotne szczególnie dla podmiotów, które są nabywcami lub dostawcami usług z miejsca innego niż, znajdująca się na terytorium innego kraju, siedziba ich działalności gospodarczej. 

Sam termin stałego miejsce prowadzenia działalności został ukształtowany na gruncie orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE). 

Polska ustawa o VAT posługuje się nim w kontekście m.in. ustalania miejsca opodatkowania usług ale nie zawiera definicji tego pojęcia. 

Definicji stałego miejsca prowadzenia działalności dostarcza natomiast Rozporządzenie Wykonawcze Rady (UE) NR 282/2011 z 15 marca 2011 r. ustanawiające środki wykonawcze do dyrektywy 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Rozporządzenie 282/2011).

Zgodnie z definicją zawartą w ww. Rozporządzeniu 282/2011:
Stałe miejsce prowadzenia działalności  oznacza dowolne miejsce - inne niż miejsce siedziby działalności gospodarczej podatnika - które charakteryzuje się wystarczającą stałością oraz odpowiednią strukturą w zakresie zaplecza personalnego i technicznego, by umożliwić mu odbiór i wykorzystywanie usług świadczonych do własnych potrzeb tego stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej (lub umożliwić świadczenie usług, przez to stałe miejsce).

Nie jest uznawane za stałe miejsce prowadzenia działalności posiadanie samej tylko rejestracji do VAT. 

Problemy związane z ustalaniem istnienia SMPD

Wyżej opisana definicja kładzie nacisk na następujące kwestie związane z rozpoznawaniem SMPD: 

1) Posiadanie łącznie:
  • stałego i posiadającego odpowiednią strukturę zaplecza personalnego (pracownicy);
  • stałego i posiadającego odpowiednią strukturę zaplecza technicznego,
2) umożliwiających odbiór i wykorzystywanie usług świadczonych do własnych potrzeb SMPD lub świadczenie przez niego usług. 

Ta zwięzła definicja nie rozstrzyga jednak kluczowych kwestii np. czy przez zaplecze techniczne należy rozumieć wyłącznie pracowników własnych czy również wynajętych (outsourcing pracowniczy), podobnie jak nie rozstrzyga nt. własności zaplecza technicznego. 

Również w zakresie kwestii umożliwiania odbioru i wykorzystywania usług bądź ich świadczenia przez SMPD definicja nie daje jednoznacznych wskazówek co należy przez takie umożliwianie rozumieć.

W efekcie definicja daje pole do własnej interpretacji a kwestie związane z istnieniem bądź nie SMPD są częstym podłożem sporów pomiędzy podatnikami a administracją podatkową. Często również spory te przenoszą się do najwyższych instancji sądowych tj. Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) w Polsce i TSUE na poziomie Unii Europejskiej co skutkuje bogatym orzecznictwem sądowo-administracyjnym w tym temacie.

Z najciekawszych wyroków ostatnich lat można przykładowo wymienić:
  • wyrok z 16.10.2014 r., C-605/12, Welmory sp. z o.o. zgodnie z którym SMPD może być struktura będąca własnością zupełnie innego podmiotu prawnego, jeżeli pozwala ona realizować cele biznesowe zagranicznego podatnika
  • wyrok z 3.06.2021 r. w sprawie C-931/19, Titanium Ltd zgodnie z którym nie jest też stałym miejscem prowadzenia działalności gospodarczej samo wynajmowanie w państwie członkowskim nieruchomości, gdy np. właściciel tej nieruchomości nie posiada własnego personelu do świadczenia usług związanych z najmem
  • wyrok z 7.04.2022 r. w sprawie C-333/20 Berlin Chemie A. Menarini zgodnie z którym aby mówić o stałym miejscu prowadzenia działalności, władztwo nad infrastrukturą i nad personelem musi mieć charakter rzeczywisty, czyli taki, jakby był to własny personel i własna infrastruktura spółki

Wskazówek przy analizie istnienia SMPD próżno również szukać w przepisach spoza VAT. Przykładowo mimo, że umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania wzorowane na Konwencji Modelowej OECD, zawierają podobne określenie (tj. stała placówka) w celu zdefiniowania zakładu, nie znaczy to, że zidentyfikowany „zakład” (stałą placówka) jest  jednocześnie SMPD, z którego podmiot posiadający zakład świadczy usługi. 

Wpływ SMPD na obowiązki KSeF

Już na gruncie obowiązujących do tej pory przepisów ustawy o VAT dobrą i zalecaną praktyką w nacelowaną na minimalizację ryzyk podatkowych związanych z istnieniem bądź nie SMPD (istniejących zwłaszcza po stronie usługodawcy, którego obowiązkiem jest opodatkowanie sprzedaży w ramach jurysdykcji właściwego kraju) była weryfikacja usługobiorców z innego kraju przez polskich kontrahentów. 

W przypadku wątpliwości co do statusu usługobiorcy lub usługodawcy po dokonaniu weryfikacji formalnej (sprawdzenie danych w systemie VIES, ewentualnie sprawdzenie, zweryfikowanie z wpisem z odpowiedniego rejestru przedsiębiorców) w celu dalszej minimalizacji ryzyka podatkowego w praktyce zalecano pobieranie od kontrahentów zagranicznych stosownych oświadczeń.

Z dniem 1 lutego 2026 r., po wejściu w życie przepisów ustawy o VAT dotyczących obowiązku wystawiania faktur w ustrukturyzowanej formie (e-Faktury) poprzez Krajowy System e-Faktur (KSeF) weryfikacja kontrahentów będzie konieczna również z uwagi na obowiązki w zakresie wystawiania i odbierania e-faktur.

Tytułem przypomnienia zgodnie z obowiązującymi przepisami:
  • podatnik wystawiający fakturę dla podatnika z siedzibą poza Polską, nie posiadającego w Polsce SMPD lub je posiadającego w przypadku gdy SMPD nie uczestniczy w transakcji ma obowiązek uzgodnić z kontrahentem sposób dostarczenia mu e-faktury wystawionej w KSeF określonej formie (np. PDF) i w takiej ją udostępnić, natomiast 
  • sprzedawca będący podatnikiem z siedzibą poza Polską, nie posiadający w Polsce SMPD lub je posiadający w przypadku gdy SMPD nie uczestniczy w transakcji nie ma obowiązku wystawiania e-faktur w KSeF, w związku z czym faktury otrzymane od niego będą podlegały specjalnemu oznaczeniu w JPK_V7M

Jak istotne są to kwestie może świadczyć fakt, że Ministerstwo Finansów postanowiło opublikować 28 stycznia 2026 r. Objaśnienia podatkowe  dotyczące zasad ustalania stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej na terytorium kraju dla potrzeb wystawiania faktur przy użyciu Krajowego Systemu e-Faktur (Objaśnienia).


Powyższe Objaśnienia zostały wydane na podstawie art. 14a § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej i stanowią ogólne wyjaśnienia przepisów prawa podatkowego dotyczące ich stosowania. W efekcie zastosowanie się do Objaśnień powoduje objęcie ochroną przewidzianą w art. 14k-14m Ordynacji podatkowej. 

Mimo, że Objaśnienia zawierają kilkanaście przykładów, niestety nie wypełniają one wszystkich możliwych w praktyce scenariuszy. Stosowanie natomiast konkretnego przykładu do własnej sytuacji która „tylko odrobinę” odbiega od przykładu może nie gwarantować ochrony.

Podsumowanie

Jak wynika z powyższego właściwe ustalenie istnienia SMPD jest skomplikowane i trudne mimo istnienia definicji i bogatego orzecznictwa. Jednocześnie ma ono kluczowe znaczenie zarówno dla prawidłowego opodatkowania jak i ewidencjonowania transakcji. Nieprawidłowości mogą skutkować sankcjami lub błędami w rozliczeniach VAT.

Jeżeli zastanawiasz się, jak ustalić istnienie SMPD po stronie swojej lub Twoich kontrahentów lub gubisz się w gąszczu pisanych prawniczym językiem orzeczeń, interpretacji i wyjaśnień – skontaktuj się z nami. Nasi specjaliści chętnie odpowiedzą na pytania dotyczące tematyki SMPD i podatku VAT​.​


Autor: Bartłomiej Wasiak
6 lutego 2026 

​

Kontakt

Contact Person Picture

Aleksandra Majnusz

doradca podatkowy

Associate Partner

Wyślij zapytanie

Profil

​​
Skip Ribbon Commands
Skip to main content
Deutschland Weltweit Search Menu