Rozliczenie opłaty przyłączeniowej w kosztach podatkowych pod znakiem zapytania

Zgodnie z art. 15 ustawy o CIT kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów ze źródła przychodów lub w celu zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów.

Nie budzi większych wątpliwości, że dla wytwórców energii koszt opłaty przyłączeniowej może zostać uznany za koszt podatkowy. Wątpliwość budzi jednak moment jego rozpoznania. 

Koszty podatkowe można, co do zasady, rozpoznawać na dwa sposoby – w tzw. okresie bieżącym na podstawie odpowiednich reguł bądź poprzez cykliczne rozliczenie wartości początkowej środka trwałego w postaci odpisów amortyzacyjnych. 

Uiszczenie opłaty przyłączeniowej za przyłączenie do sieci energetycznej jest często pierwszym krokiem rozpoczęcia procesu inwestycyjnego. Mając odpowiedni tytuł do gruntu, przedsiębiorcy pozyskują właściwe decyzje środowiskowe, administracyjne i starają się o przyłączenie do sieci energetycznej. Bez takiego przyłączenia prowadzenie działalności wytwórczej będzie niemożliwe. 

Po uzyskaniu niezbędnych pozwoleń zazwyczaj rozpoczyna się proces budowlany. 

Pojawia się więc pytanie czy opłata przyłączeniowa powinna powiększać wartość początkową przyszłych środków trwałych, czy należy ją rozliczyć „na bieżąco”?

Zgodnie z art. 16g ust. 4 ustawy o CIT za koszt wytworzenia środka trwałego (a więc za koszt powiększający wartość początkową środka trwałego) uważa się wartość, w cenie nabycia, zużytych do wytworzenia środków trwałych: rzeczowych składników majątku i wykorzystanych usług obcych, kosztów wynagrodzeń za prace wraz z pochodnymi i inne koszty dające się zaliczyć do wartości wytworzonych środków trwałych. Do kosztu wytworzenia nie zalicza się: kosztów ogólnych zarządu, kosztów sprzedaży oraz pozostałych kosztów operacyjnych i kosztów operacji finansowych, w szczególności odsetek od pożyczek (kredytów) i prowizji, z wyłączeniem odsetek i prowizji naliczonych do dnia przekazania środka trwałego do używania.

Wobec powyższego, aby uznać wydatek za koszt wytworzenia środka trwałego musi istnieć bezpośredni związek pomiędzy kosztem a samym procesem powstawania środka trwałego. Nie ma zamkniętego katalogu kosztów powiększających wartość początkową środków trwałych, co wynika między innymi ze sformułowania „i inne koszty dające się zaliczyć do wartości wytworzonych środków trwałych”).

W przypadku wytwórców energii, przyłączenie do sieci wydaje się być bezpośrednio związane z budową farm czy magazynów energii. Jest to nie tylko element niezbędny do rozpoczęcia inwestycji (budowy), ale także ma związek z zakresem działalności przyszłych środków trwałych i skalą produkcji. Wobec tego w przypadku wytwórcy energii, koszt przyłączenia do sieci to nie tylko koszt poboczny działalności (nie jest to wydatek potrzebny np. do oświetlenia magazynu), lecz jest to wydatek definiujący skalę działalności wytwarzanych środków trwałych. 

Co istotne, organy podatkowe od jakiegoś czasu prezentują odmienne stanowisko, uznając, że koszt opłaty przyłączeniowej nie może powiększać wartości początkowej środków trwałych i należy go rozliczyć na bieżąco. Organy podatkowe wskazują, że opłata przyłączeniowa nie jest związana z samym procesem wytworzenia środków trwałych i nie zwiększa ich wartości.